Muziekonderwijs.
De laatste tijd staat dit vakgebied weer volop in de schijnwerpers en wat mij betreft volkomen terecht. Zelf ben ik gezegend met een uitgebreide muzikale opleiding (met dank aan Sophia’s Vereeniging uit Loon op Zand en sinds dit jaar aan V&V uit Waspik– even reclame maken ūüėČ en mijn ouders die me hierin gestimuleerd en gesteund hebben).
Muziek is in¬†mijn leven altijd een enorme verrijking geweest. Concertreizen naar Rusland, Itali√ę en Spanje, talloze vriendschappen met allerlei mensen en verbondenheid door een gezamenlijke passie.¬†Muziek maken met een groep mensen is teamwork. Met muziek leer je te kijken, te luisteren. Muziek vertelt een verhaal. Het¬†neemt je mee naar andere werelden, andere landen, andere tijden. Het helpt je met het verwerken van emoties, helpt je opladen, ontstressen en de dagelijkse beslommeringen te vergeten. John Miles zong niet voor niets ‘in this world of trouble, my music pulls me through’.

We krijgen allemaal te maken met kinderen die een speciale onderwijsbehoefte hebben. Kinderen met autisme, een handicap, een trauma. Ook op de school waar ik werk is de bijzondere zorg voor sommige kinderen groot. We doen ons best om alle kinderen te geven wat ze nodig hebben en voelen onszelf daarin stelselmatig tekortschieten. Dat kind dat zo verlegen is en maar niet uit zijn schulp komt.  Die jongen die moeite heeft met de taal en daarom niet veel durft te praten. De kleuter die uit een onveilige situatie komt en zorgen heeft die geen kind zou moeten hebben.
Zoveel karakters, uitdagingen en types bij elkaar in een groep.
Soms is de verantwoordelijkheid overweldigend.

En dan is daar…muziek.
Ik luister met mijn groep regelmatig naar klassieke muziek. De ene keer is het een achtergrondmuziekje tijdens het eten, de andere keer een stuk ontspanning, een link naar een verhaal, een dans, vrije expressie.  Wanneer de muziek begint te spelen gebeurt er iets wonderlijks.
Verschillen tussen kinderen vallen weg door muziek. Of je nou meedanst, meezingt of alleen maar luistert, muziek verbindt mensen en doet dat dus ook met kinderen. Er is in muziekbeleving geen goed of fout. Dat is een veilig idee, zeker als je moeite hebt met het reguliere onderwijsaanbod en soms hele dagen het gevoel hebt dat je op je tenen moet lopen. De muziek maakt van al die kinderen iets essentieels: een groep.

Een van de mooiste momenten in mijn groep van vorig jaar is de muziekles rondom ‘l ‘Aquarium’ uit het carnaval des Animaux. We beginnen de les met het bekijken van een praatplaat waarop een onderwatersc√®ne te zien is. De natuurliefhebber van de groep weet de meeste dieren te benoemen (woordenschat!) en een aantal kinderen vertelt over hun goudvis of de schelpen die ze op vakantie hebben gevonden. Iemand ontdekt een hengelvis op zijn shirt. De luchtbellen op de afbeelding zijn later aanleiding tot het gebruiken van de bellenblaas en het spelen met sop (techniek en sensorische integratie).
Samen bedenken we hoe de verschillende dieren bewegen en al snel zwemmen er een heleboel inktvissen, guppies en¬†palingen door de klas. E√©n kleuter scharrelt zijwaarts over de vloer (die is een krab ‘want krabben¬†lopen meestal opzij) en een ander legt zijn handen op elkaar en doet die steeds open en dicht. Juist. Een oester.
Ik laat het muziekstuk horen en vraag hen wat de muziek hen vertelt. ‘Ik hoor de kleine luchtbelletjes’, reageert een kind verbaasd. ‘En ik hoor een vis die omhoog en omlaag zwemt!’
‘Het is net een verhaaltje, maar dan met zonder woorden.’ Ik word vriendelijk doch dringend verzocht om het stuk zes keer opnieuw aan te zetten en steeds horen we iets nieuws. Alle kinderen zijn op hun eigen manier en op hun eigen niveau ontzettend betrokken bij de muziek. Het kind dat moeite heeft met praten kan zichzelf non-verbaal prima uitdrukken en wordt meteen begrepen door zijn klasgenoten. Het timide meisje wiegt langzaam heen en weer op de maat van de muziek. Ze heeft haar ogen dicht. De wildebras van het stel is een haai en dendert tussen de andere kleuters door.
Naderhand blijft de les, die ik in Gynzy gemaakt heb (je vindt de complete les hier) tijdens de speelwerktijd op het bord staan. De kinderen kunnen de muziek nog eens terugluisteren, bekijken de afbeeldingen van de vissen en wie wil kan een filmpje kijken over een paar van de vissen uit de praatplaat. De hele dag zwemmen er nog vissen door mijn klas.

Tegenwoordig speel ik een beetje gitaar, dankzij een korte cursus die ik vorig jaar gevolgd heb. Met een paar akkoorden en elke dag oefenen is de gitaar een vast onderdeel op de dag geworden. De kleuters zijn er gek op, vooral omdat zij er ook af en toe op mogen spelen. Ze weten dat je vooraf de snaren moet stemmen (en hoe dat moet met een stemapparaat), dat je de snaren zachtjes moet aanslaan (fijne motoriek) en, niet onbelangrijk: alle kleuters krijgen er geluid uit en het klinkt al gauw mooi. Met als gevolg dat er bij de inloop ’s ochtends altijd wel een kind aan de gitaar staat te plukken en daarmee voor een sfeervolle muzikale omlijsting zorgt :-).

Elke leerkracht neemt iets van zichzelf mee in de klas. Ik probeer mijn liefde voor muziek (naast mijn creativiteit en mijn nieuwsgierigheid) over te brengen op mijn kleuters omdat ik weet hoeveel je daaraan kunt hebben. Het doet me goed om te zien dat er steeds meer aandacht komt voor muziekonderwijs en de andere creatieve, expressieve vakken. Rekenen en taal zijn belangrijk.
Maar laten we niet vergeten dat er nog zoveel meer is in de wereld.

One Thought on “De kracht van muziek

  1. wauw.
    Ik ben er helemaal stil van, al die onderdelen die zo mooi aan elkaar gebreid worden.
    Dat muziek een verbindende factor is voor de groep weet ik. En nu ik Gastouder ben heb ik zo’n zin gekregen om dit ook eens uit te proberen op deze manier. Super bedankt voor deze inspiratie!!!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Post Navigation